Wspólna radość w Bogu na wieki: Wizja uszczęśliwiająca i przyjaźń

Jaka jest nasza nadzieja w niebie? Przez wieki donośna odpowiedź chrześcijaństwa brzmiała: wizja uszczęśliwiająca: ujrzymy oblicze Boga. Chrześcijanie na przestrzeni wieków powtarzali za Pawłem: „Teraz bowiem widzimy jakby przez zwierciadło i niby w zagadce, ale wówczas twarzą w twarz. Teraz poznanie moje jest cząstkowe, ale wówczas poznam tak, jak jestem poznany” (1Kor 13:12). Ta błogosławiona wizja jest celem, ku któremu wskazują wszystkie nasze pobożne radości w tym życiu. To Ziemia Obiecana, do której zdążamy. Ujrzymy Boga. Choć chrześcijanie mają wiele pragnień, ich centrum jest to samo, co u Dawida: „O jedno prosiłem Pana, o to zabiegam: Abym mógł mieszkać w domu Pana przez wszystkie dni życia mego, By oglądać piękno Pana i by odwiedzać świątynię jego” (Ps 27:4).

Ewangelikalni (nawet reformowani ewangelikalni) mogą nie być zaznajomieni z doktryną wizji uszczęśliwiającej. A jednak są na nią gotowi. W końcu John Piper nauczył nas, że „Bóg jest najbardziej uwielbiony w nas, gdy my jesteśmy najbardziej zaspokojeni w Nim” i że naczelną rozkoszą duszy jest „oglądanie i smakowanie Chrystusa”1. Jeśli ktoś nauczył się od C. S. Lewisa porzucać „błotne babki w slumsach” na rzecz „wakacji nad morzem”2, od Jonathana Edwardsa, że niebo to „świat miłości”, od Augustyna, że nie zaznamy spoczynku, dopóki nie spoczniemy w Bogu, taki ktoś jest gotów uchwycić naukę o wizji uszczęśliwiającej.

W tym eseju chcę pokazać, jak ta doktryna ubogaca życie chrześcijańskie w jednym szczególnym obszarze: we wspólnocie chrześcijańskiej, zwłaszcza tej, którą znajdujemy w kontekście naszych lokalnych kościołów.

Prawo miłości

Uczynienie centralną troską nieba radowania się Bogiem w Chrystusie jest więcej niż stosowne. Skupienie na Bogu w wizji uszczęśliwiającej nie unieważnia jednak innych niebiańskich radości. Przeciwnie radości te zajmą należne im miejsce w sercach mieszkańców nieba. O ile w tym życiu radość w Bogu często schodzi na drugi plan, wypierana przez mniejsze miłości, o tyle w niebie wszystkie nasze miłości będą właściwie uporządkowane. Nie będzie nadmiernej miłości do czegokolwiek, co nie jest Bogiem. Wszystko, co kochamy, będziemy kochać ze względu na Boga. Dlatego wszystko, co w tym życiu jest prawe i dobre, nie zostanie przez wizję uszczęśliwiającą unicestwione, lecz raczej wskrzeszone i przemienione.

Nie możemy tutaj na ziemi w pełni pojąć wszystkiego, co obejmuje niebo. Wiemy jednak, że pewne elementy stąd będą i tam. Jedną z nich są nasze przyjaźnie zawarte w Chrystusie. Nigdy nie było dobrze „człowiekowi, gdy jest sam” (1Mjż 2:18), a w końcu czasów widzimy przedsmak wypełnionego nakazu stworzenia. Ogród urósł do miasta, a odkupieni napełnili i podbili ziemię (Obj 7:9–17; 21:1–22:5; por. 1Mjż 1:28).

Spośród postaci w historii Kościoła niewielu mówiło o przyjaźni i wizji uszczęśliwiającej tak trafnie jak Anzelm z Canterbury. Rozważając obecność świętych i aniołów w chwale, pyta:

Zapytaj swoje serce, czy zdołałoby ogarnąć radość z tak wielkiego błogosławieństwa. Z pewnością, gdyby ktoś inny, kogo kochasz jak siebie, posiadał to samo błogosławieństwo, twoja radość podwoiłaby się, bo radowałbyś się nim tak samo jak własnym. Jeśli więc dwóch, trzech lub więcej osób by je posiadało, radowałbyś się z każdego tak samo jak z siebie, pod warunkiem że każdego kochałbyś jak siebie. Dlatego w doskonałej i czystej miłości niezliczonych świętych aniołów i świętych ludzi, gdzie nikt nie kocha drugiego mniej niż siebie, każdy będzie się radował z każdego innego jak z siebie3.

Rzeczywiście, doświadczamy cieni tego zjawiska nawet w tym życiu. Gdy widzimy mniej dojrzałych w wierze, potykających się w dążeniu do pobożności, cieszymy się ich postępami. Miłość do nich przemienia ich radość w naszą. Taka rozkosz bywa czasem zmieszana z pychą i zarozumiałością, ale ten posmak to „stary człowiek”, którego nienawidzimy i coraz konsekwentniej porzucamy. W chwale żaden ślad pychy czy wynoszenia się nad innych nie zacieni naszych serc pokusą. Doskonale wypełnimy prawo miłości.

Dystans, strata, rozstanie i wizja uszczęśliwiająca

Obietnica przyjaźni w wizji uszczęśliwiającej napełnia też nadzieją naszą obecną pielgrzymkę pośród bólu rozłąki, zawiązujących się i słabnących relacji, a nawet wyobcowania. Na tym etapie mojego życia mieszkałem dziewiętnaście lat w Kansas, rok w południowej Kalifornii, jedenaście lat w Missouri i niemal trzy lata w Abu Zabi. Każdy dom nosi niezatarte znaki wspaniałych przyjaźni. Szczególnie wyróżniają się relacje zawiązane „w Chrystusie”. Bóg Duch Święty wiernie splata serca w miłości (por. Kol 2:2).

Relacje te dają nam przedsmak wizji uszczęśliwiającej. Nie tylko dlatego, że same przetrwają w tej wizji, lecz także dlatego, że już teraz są niedoskonałymi zapowiedziami przyszłej rzeczywistości. To ma istotne konsekwencje dla spojrzenia na nasze lokalne kościoły. Nie na próżno autor Listu do Hebrajczyków ostrzega przed zwyczajem opuszczania zgromadzeń (Hbr 10:25). Zaraz potem pisze, że gdy gromadzimy się na regularne uwielbienie, w bardzo realnym sensie wchodzimy do nieba (Hbr 12:18–29). Innymi słowy, w te nerwowe niedzielne poranki, gdy próbujesz wyjść z dziećmi z domu, wołając: „Czas do kościoła!”, nie skłamałbyś, mówiąc: „Czas do nieba!”. To mogłoby zmienić nasze spojrzenie na nasze skromne wspólnoty i więzi, które tam tworzymy. Perspektywa wizji uszczęśliwiającej motywuje, by podwajać wysiłki inwestowania w te relacje. Im głębsze, bardziej uświęcające, intymne i oddające chwałę Bogu są one tutaj, tym bardziej odzwierciedlają naszą ojczyznę i dają przedsmak przyszłej chwały.

A jednak, wspominając te słodkie relacje, pozostaje nuta goryczy: dystans sprawia, że ich słodycz jest czasowa, a nie trwała. W tej ziemskiej pielgrzymce spotykamy się, splatamy serca w miłości, doświadczamy wielkich pociech, a potem więzi się rwą, gdy odchodzimy z życia jedni drugich (częściowo lub całkowicie). „Bądźmy w kontakcie” – zapewniamy się, wiedząc, że mimo najszczerszych chęci dystans osłabia relacje. Śmierć także, choć przewidywalna, zawsze zaskakuje. Nieobecność i strata zostawiają przygniatającą, nie do wypełnienia pustkę.

Innymi słowy, nie tylko nasza społeczność z Bogiem jest w tym życiu częściowa i niepełna, ale również nasza społeczność ze sobą nawzajem nigdy nie jest zupełna. Mieszkając w Abu Zabi, czasem tęsknię za pociechą dawnych przyjaźni. A jednak wielu z tych przyjaciół poszło dalej. Gdybym wrócił, poczucie straty nie zniknęłoby całkowicie. Zresztą dłuższy pobyt w dawnym „domu” wkrótce wzbudziłby tęsknotę za Abu Zabi. Wszyscy jesteśmy pielgrzymami przed wejściem do Nowego Jeruzalem. Żaden dom nie jest naprawdę domem.

Co więcej, niektóre relacje zrywa nie tylko dystans i śmierć, ale i nierozwiązany konflikt, który rodzi kolejną stratę, czyli wyobcowanie. Doświadczyłem niechcianego bólu zerwanych więzi z przyjaciółmi i współpracownikami z powodów teologicznych i interpersonalnych. Jako pastor dźwigałem święty obowiązek prowadzenia zboru przez łamiącą serce rzeczywistość dyscypliny kościelnej. Nieraz wykluczoną osobą był drogi przyjaciel. Wspominanie takich spraw jest szokujące i raniące. Trudno przecenić powagę chwili, gdy zbór mówi do kogoś niegdyś kochanego i zaufanego: „Nie możemy już potwierdzić twojego wyznania wiary. Wobec uporczywego trwania w grzechu musimy cofnąć potwierdzenie dane przy chrzcie i/lub przyjęciu do członkostwa i z ciężkim sercem wyrazić troskę o bezpieczeństwo twojej duszy”. To niemal ponad siły.

Co w obliczu takiego bólu daje nadzieja wizji uszczęśliwiającej? Więcej, niż jesteśmy w stanie opisać! Jeśli Edwards ma rację, nazywając niebo „światem miłości”, możemy je też nazwać światem „domkniętych wątków”. W tym życiu niewysłowiona radość wspólnoty chrześcijańskiej kończy się niedosytem i nie dlatego, że jest w niej wada, lecz dlatego, że ma ona wzbudzać pragnienie, które wypełni się dopiero w chwale. Tam nie będziemy odczuwać braku przyjaciół oddzielonych czasem i odległością. Nie będziemy odczuwać braku tych, których zabrała śmierć. Nie będziemy tęsknić za domem. Nawet zerwane relacje zostaną uleczone.

Wzniosłość obrazu wspólnoty chrześcijańskiej tylko podkreśla chwałę owego spełnienia. Utrata płytkich relacji nie rodzi bólu tęsknoty za wizją uszczęśliwiającą właśnie dlatego, że nie odzwierciedla relacji niebiańskich. W świecie miłości nie ma relacyjnych płycizn. Ograniczoność naszych ziemskich więzi boli na tyle, na ile zapowiadają wypełnienie swojego celu w wizji uszczęśliwiającej.

Mając na uwadze wizję uszczęśliwiającą, wzajemna miłość rośnie. Czuję się przynaglony, by nadal modlić się za tych ludzi, nawet wyobcowanych i wykluczonych. Żadna z naszych historii nie jest jeszcze zamknięta; któż wie, co Pan uczyni między teraz a wtedy? Nawet ekskomunika nie wyklucza kogoś w sposób nieomylny i skuteczny z nieba. Jest raczej kościelnym wyrokiem Chrystusa, podatnym na omylność i ograniczenia. „Na ile możemy rozsądzić” – mówi Kościół – „wydaje się, że ta osoba nie jest związana w niebie, więc rozwiązujemy ją na ziemi” (por. Mt 16:19; 18:15–20). Być może Chrystus użyje ekskomuniki, by doprowadzić niewierzących do prawdziwego upamiętania i wiary. Być może posłuży się działaniem kościoła, by przyprowadzić prawdziwych wierzących z powrotem z manowców. Może w Bożej opatrzności czas uleczy rany niezgody i wyobcowania. A może nic z tego nie rozwiąże się w tym życiu. Nie wiem wszystkiego, co Bóg uczyni, ale wiem, że wszyscy prawdziwi wierzący są rodzeństwem w Chrystusie, a ich obecność w dniu ostatecznym spotęguje moją radość z wizji uszczęśliwiającej. Przypomina mi to, by żyć z otwartym sercem tak, by nie wstydzić się myśli o wspólnym świętowaniu chwały Chrystusa z tymi, którzy w tym życiu złamali mi serce. W pieśni „We Will Feast in the House of Zion” Sandra McCracken śpiewa:

„Uczynił wielkie rzeczy!” – powiemy razem; będziemy ucztować i nie będziemy już płakać.4

Cóż to za cudowna pociecha wiedzieć, że „Uczynił wielkie rzeczy” będzie radosnym okrzykiem wszystkich mieszkańców nieba. Nawet tych, których relacje na ziemi były nie do odzyskania. Przed obliczem Boga prześledzimy wielkie i cudowne dzieła, których dokonał przez wszystkie nasze cierpienia, zamieszanie i napięcia. Złożymy w całość akordy uświęcenia, które tkał przez złamane serca, dyscyplinę kościelną, śmierć i rozłąkę, i wszyscy będziemy tym ubogaceni.

Nic nie będziemy żałować. Niczego nie będziemy mieć za złe. Nie będziemy żywić gorzkich uraz. Zamiast tego będziemy się chlubić wizją uszczęśliwiającą ramię w ramię ze wszystkimi świętymi, na wieki.

* * * * *

Niniejszy esej został zaadaptowany z To Gaze Upon God: The Beatific Vision in Doctrine, Tradition, and Practice autorstwa Samuela Parkisona. Copyright (c) 2024 Samuel Guy Parkison. Użyto za zgodą wydawnictwa InterVarsity Press. www.ivpress.com 

Przypisy

1. John Piper, Desiring God: Meditations of a Christian Hedonist, Multnomah, Colorado Springs 2011.
2. C. S. Lewis, The Weight of Glory and Other Addresses, HarperCollins, Nowy Jork 2001.
3. Anzelm z Canterbury, Proslogion, w: Anselm of Canterbury: The Major Works, red. Brian Davies, G. R. Evans, Oxford University Press, Nowy Jork 1998, s. 25.
4. Sandra McCracken, „We Will Feast in the House of Zion”, w: Psalms, 2015.

Przetłumaczone i opublikowane przez Centrum Edukacji Chrześcijańskiej.